มรดกล้านนา

โดย สำราญ บุญหมั้น  - 27 ส.ค. 2542


มรดกล้านนา : ภาษาที่ถูกลืม


"สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล"

ล้านนา เป็นดินแดนแห่งวัฒนธรรมที่เก่าแก่และเจริญรุ่งเรืองมาพร้อม ๆ กับอาณาจักรอื่น ๆ ในแหลมสุวรรณภูมิแห่งนี้ อาทิ อาณาจักรล้านช้าง จักรสุวรรณภูมิ


ภาษาพื้นเมือง หรือ "กำเมือง" เป็นสิ่งหนึ่งที่สนับสนุนว่า ล้านนาเป็นถิ่นที่เจริญรุ่งเรือง
"กำมือง" แม้ว่าจะมีมากมายหลายสำเนียง เช่น สำเนียงเชียงราย สำเนียงพะเยา สำเนียงลำปาง สำเนียงเชียงใหม่ สำเนียงลำพูน(ภาษายอง) เป็นต้น แต่ทุกสำเนียงต่างมีความไพเราะและมีความหมายในตัวเอง


สวัสดีเจ้า สบายดีกาเจ้า กินข้าวแล้วกาเจ้า ........
เป็นคำพูดที่แสดงถึงความไพเราะใน "การอู้" ของ "แม่ญิงล้านนา" รวมทั้งบ่งบอกถึงการสืบทอดวัฒนธรรมที่งดงามด้วย
ทุกวันนี้ "กำอู้" เหล่านี้จะหาฟังได้ไม่ง่ายนัก เนื่องจากกระแสของโลกาภิวัตน์
สวัสดีค่ะ
สบายดีหรือเปล่า
ทานข้าวหรือยังจ๊ะ
....เป็น "กำอู้" ที่เข้ามาแทนที่


ที่กล่าวมาข้างต้น นั้นเป็นเพียงภาษาพูด หรือ "กำอู้"
ยังมีภาษาเขียน หรือ อักขระล้านนา หรือ "ตั๋วเมือง"
ซึ่งเป็นมรดกทางภาษาที่สำคัญยิ่งเช่นเดียวกับอักษรไทย
ปัจจุบัน หาคนที่อ่าน เขียน หรือ ทั้งอ่านและเขียนที่นับจำนวนคนอ่านได้
หลักฐานต่าง ๆ ที่บันทึกไว้ด้วย "ตั๋วเมือง" ถูกทำลาย
และมีการเก็บรักษาไว้น้อยกว่าที่ควรจะเป็น

หากสภาพการณ์ยังเป็นเช่นว่านี้
ไม่พยายามที่จะอนุรักษ์มรดกอันล้ำค่าไว้
อีกไม่นานนัก ภาษาล้านนาจะคงเหลือแต่เพียง
"กำอู้" และ "ตั๋วเมือง"
ที่ถูกบันทึกไว้เป็นหลักฐานเท่านั้น